بخشنامه حقوق و دستمزد ۱۴۰۵ و رأی اصلاحی دیوان عدالت اداری

مهم‌ترین ارقام حقوق و مزایای کارگران در سال ۱۴۰۵

جدول حداقل حقوق و مزایای کارگران در سال ۱۴۰۵

حداقل مزد کارگران در سال ۱۴۰۵

حداقل مزد روزانه کارگران مشمول قانون کار در سراسر کشور در سال ۱۴۰۵، با نرخ یکسان برای کلیه کارگران مشمول قانون کار، اعم از کارگران دارای قرارداد دائم یا موقت، مبلغ ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال تعیین شده است.

بنابراین حداقل مزد پایه در ماه ۳۰ روزه برابر با ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال خواهد بود.

نحوه افزایش سایر سطوح مزدی

از ابتدای سال ۱۴۰۵، سایر سطوح مزدی به میزان ۴۵ درصد مزد ثابت یا مزد مبنا به‌علاوه مبلغ ۵۱۹٬۵۴۹ ریال روزانه نسبت به آخرین مزد سال ۱۴۰۴ افزایش می‌یابد.

پایه سنوات در سال ۱۴۰۵

به کارگرانی که در سال ۱۴۰۵ دارای یک سال سابقه کار شده‌اند یا یک سال از دریافت آخرین پایه سنوات آنان گذشته باشد، روزانه مبلغ ۱۶۶٬۶۶۷ ریال به عنوان پایه سنوات پرداخت می‌شود.

این مبلغ برای کارگران مشمول قانون کار که شرایط مقرر برای دریافت پایه سنوات را داشته باشند، اعم از قرارداد دائم یا موقت، قابل پرداخت است.

کارگران دارای طرح طبقه‌بندی و کارگران کارمزدی

نحوه اعمال افزایش مزد در کارگاه‌هایی که دارای طرح طبقه‌بندی مشاغل هستند، همچنین نحوه اعمال افزایش برای کارگران کارمزدی و چگونگی ارتقای طبقه شغلی، مطابق دستورالعمل‌های اداره کل روابط کار و جبران خدمت خواهد بود.

بن کارگری در سال ۱۴۰۵

کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار، به عنوان یکی از مزایای رفاهی و انگیزشی، برای هر کارگر اعم از متأهل یا مجرد، ماهانه مبلغ ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال تعیین شده است.

حق مسکن کارگران در سال ۱۴۰۵

کمک‌هزینه مسکن کارگران در سال ۱۴۰۵ ماهانه مبلغ ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال تعیین شده است.

حق تأهل در سال ۱۴۰۵

حق تأهل برای کارگران متأهل، اعم از زن یا مرد، از فروردین ماه سال ۱۴۰۵ ماهانه مبلغ ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال تعیین شده است.

حق اولاد در سال ۱۴۰۵

حق اولاد یا کمک‌هزینه عائله‌مندی، با رعایت شرایط مقرر در قوانین تأمین اجتماعی، برای هر فرزند ماهانه مبلغ ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ ریال است.

اضافه‌کاری، شب‌کاری و جمعه‌کاری

مطابق ماده ۵۹ قانون کار، ارجاع کار اضافی در شرایط عادی با موافقت کارگر و پرداخت ۴۰ درصد اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی مجاز است.

حداقل فوق‌العاده هر ساعت اضافه‌کاری در سال ۱۴۰۵ حدود ۱٬۰۵۸٬۴۷۰ ریال محاسبه می‌شود.

همچنین مطابق ماده ۵۸ قانون کار، برای هر ساعت کار در شب، به کارگران غیرنوبتی ۳۵ درصد اضافه بر مزد ساعت کار عادی تعلق می‌گیرد.

فوق‌العاده هر ساعت شب‌کاری در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۶۴٬۶۱۸ ریال است.

کارگرانی که در روز جمعه کار می‌کنند و در مقابل از تعطیل روز جمعه استفاده نمی‌کنند، علاوه بر تعطیل یک روز دیگر در هفته، فوق‌العاده ۴۰ درصد اضافه بر مزد دریافت خواهند کرد.

نوبت‌کاری در سال ۱۴۰۵

عیدی و پاداش سال ۱۴۰۵

مطابق قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران، عیدی و پاداش کارگر برای یک سال کامل حداقل معادل ۶۰ روز آخرین مزد و حداکثر معادل ۹۰ روز حداقل مزد روزانه خواهد بود.

مرخصی استحقاقی کارگران

مطابق ماده ۶۴ قانون کار، مجموع مرخصی استحقاقی سالانه کارگران با استفاده از مزد، یک ماه است که چهار جمعه نیز در آن محاسبه می‌شود. سایر تعطیلات رسمی جزء ایام مرخصی محسوب نمی‌شوند.

همچنین مطابق ماده ۶۶ قانون کار، کارگر نمی‌تواند بیش از ۹ روز از مرخصی سالانه خود را ذخیره کند.

ساعات کار قانونی

مطابق ماده ۵۱ قانون کار، ساعات کار کارگران در حالت عادی نباید از ۴۴ ساعت در هفته بیشتر شود، مگر در مواردی که قانون استثنا کرده باشد.

بیمه کارگران

مطابق ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرمایان کارگاه‌های مشمول این قانون مکلف‌اند بر اساس قانون تأمین اجتماعی نسبت به بیمه کردن کارگران واحد خود اقدام نمایند.

خلاصه رأی به زبان ساده

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامه اصلاحی جدید، میان دو موضوع تفاوت قائل شده است: اختلاف درباره عنوان شغلی مندرج در قرارداد کار و درخواست اصلاح عنوان شغلی درج‌شده در لیست بیمه.

بر اساس این تفکیک، مرجع رسیدگی بسته به منشأ اختلاف متفاوت خواهد بود و صرف عنوان «اصلاح عنوان شغلی» برای تعیین مرجع صالح کافی نیست.

مشخصات دادنامه

مبنای صلاحیت مراجع حل اختلاف کار

بر اساس ماده ۱۵۷ قانون کار، هیأت‌های تشخیص و حل اختلاف برای رسیدگی به اختلافات میان کارگر و کارفرما ناشی از اجرای قانون کار و سایر مقررات کار صلاحیت دارند.

همچنین بند «الف» ماده ۱۰ قانون کار، نوع کار یا حرفه یا وظیفه‌ای را که کارگر باید به آن اشتغال داشته باشد، از مواردی می‌داند که باید در قرارداد کار درج شود.

بنابراین، هنگامی که اختلاف مربوط به عنوان شغلی قرارداد کار باشد، موضوع در چارچوب اختلافات میان کارگر و کارفرما و در مراجع حل اختلاف کار بررسی می‌شود.

اصلاح بخش «ثالثاً» رأی وحدت رویه سال ۱۴۰۰

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در رأی جدید، بخش «ثالثاً» دادنامه‌های شماره ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۱۱۴ و ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۱۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۴/۱ را که رسیدگی سازمان تأمین اجتماعی به درخواست اصلاح عنوان شغلی مندرج در لیست بیمه را فاقد مبنا و مستند قانونی دانسته بود، مغایر قانون تشخیص داده و نقض کرده است.

اصلاح عنوان شغلی در لیست بیمه

اگر کارگر خواستار اصلاح عنوان شغلی درج‌شده در لیست بیمه ارسالی کارفرما به سازمان تأمین اجتماعی باشد و میان کارگر و کارفرما درباره عنوان شغلی مندرج در قرارداد کار اختلافی وجود نداشته باشد، رسیدگی به درخواست اصلاح عنوان شغلی در صلاحیت سازمان تأمین اجتماعی خواهد بود.

در این وضعیت، موضوع اصلی اختلاف مربوط به اطلاعات ثبت‌شده در لیست حق بیمه و آثار آن در سوابق بیمه‌ای است و سازمان تأمین اجتماعی باید مطابق ضوابط مربوط به درخواست رسیدگی کند.

اگر اختلاف درباره قرارداد کار باشد

چنانچه کارگر ادعا کند عنوان شغلی درج‌شده در قرارداد کار صحیح نیست یا درباره عنوان شغلی قراردادی میان کارگر و کارفرما اختلاف وجود داشته باشد، رسیدگی به این اختلاف در صلاحیت مراجع تشخیص و حل اختلاف کار قرار می‌گیرد.

در چنین حالتی، موضوع از جنس اختلاف میان کارگر و کارفرما درباره رابطه کار و مفاد قرارداد است و باید در چارچوب مقررات قانون کار رسیدگی شود.

تفاوت دو مرجع در اصلاح عنوان شغلی

نتیجه عملی رأی برای کارگران

رأی اصلاحی دیوان عدالت اداری به این معنا نیست که تمام دعاوی مربوط به عنوان شغلی از صلاحیت اداره کار خارج شده است. معیار اصلی، موضوع و منشأ اختلاف است.

اگر خواسته کارگر مربوط به اصلاح عنوان شغلی مندرج در قرارداد کار باشد، رسیدگی در مراجع حل اختلاف کار انجام می‌شود.

اما اگر قرارداد کار از این جهت محل اختلاف نباشد و خواسته کارگر صرفاً اصلاح عنوان شغلی درج‌شده در لیست بیمه باشد، سازمان تأمین اجتماعی مرجع رسیدگی به این درخواست خواهد بود.

بخشنامه سازمان تأمین اجتماعی پس از رأی دیوان

پس از صدور دادنامه شماره ۳۸۷۵۷۶، سازمان تأمین اجتماعی نیز دستور اداری مربوط به نحوه رسیدگی به درخواست‌های اصلاح عنوان شغلی در لیست بیمه را ابلاغ کرده است.

در این دستور بر بررسی دقیق خواسته تأکید شده است؛ به این معنا که باید مشخص شود درخواست مربوط به اصلاح عنوان شغلی درج‌شده در لیست حق بیمه است یا اصلاح عنوان شغلی مندرج در قرارداد کار.